Η Διάκριση μεταξύ Ιατρικής και Ασφαλιστικής Αναπηρίας

 

Η Διάκριση μεταξύ Ιατρικής και Ασφαλιστικής Αναπηρίας: Σχολιασμός της υπ’ αριθμ. Α1980/2025 Απόφασης του Διοικητικού Εφετείου Θεσσαλονίκης

Του Νικολάου Παραστατίδη, Δικηγόρου

Εισαγωγή

Η πρόσφατη απόφαση Α1980/2025 του Διοικητικού Εφετείου Θεσσαλονίκης (Τμήμα Α’ Τριμελές) έρχεται να επιβεβαιώσει και να εξειδικεύσει μια κρίσιμη νομική παραδοχή: η κρίση περί της αναπηρίας ενός ασφαλισμένου δεν εξαντλείται στα στενά όρια μιας ιατρικής γνωμάτευσης, αλλά οφείλει να συνεκτιμά τις πραγματικές βιοτικές συνθήκες του ατόμου.

Το Ιστορικό της Υπόθεσης

Η υπόθεση αφορούσε αίτημα συνταξιούχου του τ. ΟΓΑ (νυν e-ΕΦΚΑ) για τη χορήγηση προσαύξησης λόγω απόλυτης αναπηρίας (άρθρο 4 παρ. 2 π.δ. 334/1988). Οι υγειονομικές επιτροπές (ΚΕ.Π.Α.) είχαν προσδιορίσει το ποσοστό αναπηρίας στο 95%, γνωματεύοντας ταυτόχρονα ότι η ασφαλισμένη χρήζει βοηθείας και συμπαράστασης ετέρου προσώπου. Ο ασφαλιστικός φορέας απέρριψε το αίτημα, εμμένοντας στη στενή γραμματική ερμηνεία του νόμου που απαιτεί ποσοστό 100%.

Η Νομική Προβληματική: Ιατρική vs. Ασφαλιστική Κρίση

Το κεντρικό νομικό ζήτημα που κλήθηκε να επιλύσει το Εφετείο ήταν αν το Δικαστήριο δύναται να αποκλίνει από το ποσοστό της ιατρικής γνωμάτευσης.

Σύμφωνα με το σκεπτικό της απόφασης:

1. Η Ιατρική Κρίση: Αφορά την ανατομοφυσιολογική βλάβη και τη διάρκεια αυτής. Είναι δεσμευτική για τα όργανα του Φορέα και τα Δικαστήρια ως προς τα αμιγώς ιατρικά ζητήματα (φύση παθήσεων, έναρξη, διάρκεια).

2. Η Ασφαλιστική Κρίση: Αποτελεί αρμοδιότητα του ασφαλιστικού οργάνου και, κατ’ επέκταση, του Δικαστήτος της ουσίας. Εδώ εξετάζεται η ικανότητα βιοπορισμού του ασφαλισμένου.

Τα Κριτήρια της "Ασφαλιστικής Αναπηρίας"

Το Δικαστήριο, επικυρώνοντας την πρωτόδικη απόφαση, προέβη σε μια σφαιρική αξιολόγηση, λαμβάνοντας υπόψη:

• Την Ηλικία: Το προχωρημένο της ηλικίας (άνω των 90 ετών) ως επιβαρυντικό παράγοντα στην εξέλιξη των παθήσεων.

• Τη Φύση των Παθήσεων: Συνδυασμός άνοιας προχωρημένου σταδίου, αμαύρωσης και κινητικών προβλημάτων.

• Το Επαγγελματικό Υπόβαθρο: Η ιδιότητα της αγρότισσας, επάγγελμα χειρωνακτικό που απαιτεί σωματική ευρωστία και έκθεση σε αντίξοες συνθήκες, καθιστά την οποιαδήποτε ικανότητα βιοπορισμού ανύπαρκτη.

• Την Πραγματική Κατάσταση: Η διαπιστωμένη αδυναμία αυτοεξυπηρέτησης και η ανάγκη για συνεχή επίβλεψη ετέρου προσώπου.

Το Διατακτικό: Η Υπέρβαση του 95%

Με βάση τα ανωτέρω, το Εφετείο έκρινε ότι η ασφαλισμένη ήταν ασφαλιστικά ανάπηρη σε ποσοστό 100%, παρά το γεγονός ότι η ιατρική βλάβη υπολογίστηκε στο 95%. Η κρίση αυτή θεμελιώνεται στη λογική παραδοχή ότι για έναν υπερήλικα με τις συγκεκριμένες παθήσεις, η διαφορά του 5% στερείται ουσιαστικού περιεχομένου ως προς την ικανότητα εργασίας ή αυτοσυντήρησης.

Συμπέρασμα

Η απόφαση Α1980/2025 αποτελεί ένα σημαντικό νομολογιακό προηγούμενο που ενισχύει την προστασία των βαριά αναπήρων και των υπερηλίκων. Υπενθυμίζει ότι το Δίκαιο της Κοινωνικής Ασφάλισης δεν είναι μια ψυχρή αριθμητική πράξη, αλλά ένα σύστημα προστασίας του ανθρώπου, όπου η δικαστική κρίση οφείλει να διεισδύει στην ουσία της βιοτικής αναγκαιότητας.

Η επίδραση της ακύρωσης του εθνικού καταλόγου «Ασφαλών Τρίτων Χωρών» στην προσωρινή δικαστική προστασία

 

Νομικός Σχολιασμός της ΝΔ 26/2026 (Διοικητικό Πρωτοδικείο Θεσσαλονίκης): Η επίδραση της ακύρωσης του εθνικού καταλόγου «Ασφαλών Τρίτων Χωρών» στην προσωρινή δικαστική προστασία

Εισαγωγή

Η πρόσφατη απόφαση ΝΔ 26/2026 του Διοικητικού Πρωτοδικείου Θεσσαλονίκης (Τμήμα ΙΑ’ Μονομελές) εισφέρει σημαντικά στοιχεία στον δικαστικό έλεγχο των πράξεων της Αρχής Προσφυγών, ειδικά μετά τις πρόσφατες εξελίξεις στη νομολογία του Συμβουλίου της Επικρατείας και του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΔΕΕ).

Το ιστορικό της διαφοράς

Ο αιτών, υπήκοος Αφγανιστάν, προσέβαλε την απόφαση της 16ης Ανεξάρτητης Επιτροπής Προσφυγών, με την οποία η ενδικοφανής προσφυγή του απορρίφθηκε ως εκπρόθεσμη. Η αρχική απόρριψη του αιτήματος διεθνούς προστασίας από τη Διοίκηση είχε βασιστεί στην έννοια της «Ασφαλούς Τρίτης Χώρας» (άρθρο 91 ν. 4939/2022), θεωρώντας την Τουρκία ως τέτοια για την κατηγορία των Αφγανών υπηκόων.

Η νομική θεμελίωση της απόφασης

Το Δικαστήριο, εξετάζοντας την αίτηση αναστολής (κατά τη διαδικασία του άρθρου 15 παρ. 7 του ν. 3068/2002), εστίασε σε δύο κρίσιμα νομικά ζητήματα:

1. Η δεσμευτικότητα της Ολ ΣτΕ 1048/2025 Η απόφαση ενσωματώνει τις παραδοχές της Ολομέλειας του ΣτΕ (κατόπιν της C-134/23 απόφασης του ΔΕΕ), σύμφωνα με την οποία ακυρώθηκε η σχετική ΚΥΑ (538595/2023) ως προς τον χαρακτηρισμό της Τουρκίας ως ασφαλούς τρίτης χώρας. Το Δικαστήριο υπογραμμίζει ότι:

• Δεν υπήρξε δέουσα αξιολόγηση των κριτηρίων του νόμου κατά την έκδοση της κανονιστικής πράξης.

• Η Τουρκία έχει αναστείλει de facto τις επανεισδοχές από τον Μάρτιο του 2020. Ως εκ τούτου, η απόρριψη του αιτήματος ως «απαράδεκτου» στερείται νόμιμου ερείσματος.

• 
  

2. Η εφαρμογή του άρθρου 52 παρ. 8 του π.δ. 18/1989 Δεδομένου ότι η απόρριψη αιτήματος ασύλου συνιστά αρνητική διοικητική πράξη και δεν επιδέχεται αναστολή εκτέλεσης με την κλασική έννοια, το Δικαστήριο προέβη στη λήψη «κατάλληλων μέτρων». Η κρίση αυτή βασίστηκε στη διαπίστωση ότι η αίτηση ακύρωσης δεν παρίσταται προδήλως αβάσιμη, παρά την απόρριψη της διοικητικής προσφυγής ως εκπρόθεσμης, λόγω της σοβαρής μεταβολής του νομικού πλαισίου (ακύρωση ΚΥΑ).

Διατακτικό και Πρακτικές Συνέπειες

Το Δικαστήριο διέταξε:

1. Την αποχή της Διοίκησης από κάθε ενέργεια αναγκαστικής απομάκρυνσης του αιτούντος.

2. Τη διατήρηση σε ισχύ ή την επανέκδοση του δελτίου αιτούντος διεθνή προστασία.

Η συγκεκριμένη απόφαση επιβεβαιώνει την αρχή ότι η προσωρινή δικαστική προστασία οφείλει να είναι ουσιαστική και να αποτρέπει την ανεπανόρθωτη βλάβη (διακινδύνευση ζωής ή σωματικής ακεραιότητας), ακόμη και όταν υπάρχουν τυπικά κωλύματα στη διοικητική διαδικασία, εφόσον η κύρια αίτηση ακύρωσης ερείδεται επί ισχυρών νομικών βάσεων.

---

Συμπερασματική παρατήρηση

Η απόφαση ΝΔ 26/2026 αποτελεί δείγμα ορθής εφαρμογής της αρχής της αποτελεσματικής δικαστικής προστασίας. Καταδεικνύει ότι τα εθνικά δικαστήρια οφείλουν να σταθμίζουν το δημόσιο συμφέρον με την υποχρέωση τήρησης των διεθνών κανόνων προστασίας των προσφύγων, ειδικά σε περιβάλλον μεταβαλλόμενης νομολογίας.

Η αοριστία του μερικού περιορισμού της απαίτησης στη διαταγή πληρωμής

 

Σχόλιο στην  Απόφαση 344/2025 του Μονομελούς Πρωτοδικείου Κιλκίς

1. Εισαγωγικές παρατηρήσεις

Η υπ’ αριθμ. 344/2025 απόφαση του Μονομελούς Πρωτοδικείου Κιλκίς παρουσιάζει ιδιαίτερο επιστημονικό και πρακτικό ενδιαφέρον, καθώς πραγματεύεται με συστηματικό τρόπο ένα ζήτημα που απαντά συχνά στην τραπεζική και μετατραπεζική πρακτική: τον μερικό περιορισμό της απαίτησης κατά την έκδοση διαταγής πληρωμής και τις συνέπειες της αοριστίας του περιορισμού αυτού.

Το Δικαστήριο ακυρώνει διαταγή πληρωμής που εκδόθηκε υπέρ ειδικού εκκαθαριστή πιστωτικού ιδρύματος, κρίνοντας ότι ο περιορισμός του αιτούμενου ποσού χωρίς εξειδίκευση των επιμέρους κονδυλίων καθιστά τη διαταγή πληρωμής αόριστη και ακατάλληλη να λειτουργήσει ως εκτελεστός τίτλος.

Η απόφαση υπερβαίνει τον στενό τυπικό έλεγχο και συνδέει το ορισμένο της διαταγής πληρωμής με τη δυνατότητα αποτελεσματικής άσκησης ανακοπής εκ μέρους του οφειλέτη.

---

2. Το νομικό πλαίσιο της διαταγής πληρωμής και ο περιορισμός της απαίτησης

Κατά τα άρθρα 623 επ. ΚΠολΔ, η διαταγή πληρωμής μπορεί να εκδοθεί μόνο για εκκαθαρισμένη και βέβαιη χρηματική απαίτηση, αποδεικνυόμενη με έγγραφα. Η εκκαθάριση της απαίτησης δεν απαιτεί αναλυτική αιτιολογία, προϋποθέτει όμως ότι το οφειλόμενο ποσό μπορεί να προσδιοριστεί είτε άμεσα είτε μέσω απλού αριθμητικού υπολογισμού (άρθρο 916 ΚΠολΔ).

Η νομολογία έχει παγίως δεχθεί ότι ο αιτών μπορεί να ζητήσει την έκδοση διαταγής πληρωμής για μέρος μόνο της συνολικής απαίτησής του, ακόμη και αν τα προσκομιζόμενα έγγραφα αποδεικνύουν μεγαλύτερο ποσό. Ο περιορισμός αυτός συνιστά άσκηση δικονομικής ευχέρειας και δεν απαιτεί αιτιολόγηση (ΑΠ 206/2023, ΟλΑΠ 30/2007).

Ωστόσο, όπως ορθά επισημαίνει η σχολιαζόμενη απόφαση, η ευχέρεια αυτή δεν είναι απεριόριστη.

---

3. Η ανάγκη εξειδίκευσης των κονδυλίων σε περίπτωση μερικού περιορισμού

Το κρίσιμο δογματικό σημείο της απόφασης έγκειται στη διάκριση μεταξύ:

• επιτρεπτής μείωσης του αιτούμενου ποσού και

• απαράδεκτης αοριστίας ως προς το αντικείμενο της εκτελεστής απαίτησης.

Το Δικαστήριο, ακολουθώντας τη νομολογία της Ολομέλειας του Αρείου Πάγου και σύγχρονες αποφάσεις των ανώτερων δικαστηρίων, δέχεται ότι όταν η συνολική απαίτηση αποτελείται από περισσότερα κονδύλια (κεφάλαιο, τόκους, κεφαλαιοποιημένους τόκους, έξοδα κ.λπ.), ο μερικός περιορισμός είναι παραδεκτός μόνο εφόσον:

1. Εξειδικεύεται ρητά ποια επιμέρους κονδύλια περιλαμβάνονται στο αιτούμενο ποσό, ή

2. Πραγματοποιείται αναλογικός (ποσοστιαίος) περιορισμός της συνολικής απαίτησης, ώστε να μειώνονται σύμμετρα όλα τα κονδύλια.

Σε αντίθετη περίπτωση, η διαταγή πληρωμής δεν επιτρέπει τον σαφή προσδιορισμό της εκτελεστής απαίτησης και καθίσταται αόριστη.

---

4. Η αοριστία ως εμπόδιο στην άσκηση αποτελεσματικής ανακοπής

Ιδιαίτερη σημασία έχει το γεγονός ότι η απόφαση συνδέει άμεσα την αοριστία της διαταγής πληρωμής με τη δικονομική θέση του καθ’ ου.

Όπως επισημαίνεται:

• ο οφειλέτης που ασκεί ανακοπή κατ’ άρθρο 632 ΚΠολΔ φέρει το βάρος να προσβάλει συγκεκριμένα κονδύλια της απαίτησης,

• η μερική ακύρωση της διαταγής προϋποθέτει ότι είναι σαφές ποια κονδύλια περιλαμβάνονται στο εκτελεστό ποσό.

Όταν, όμως, ο αιτών περιορίζει αόριστα το συνολικό ποσό, χωρίς κατανομή ή ποσοστιαία μείωση:

• καθίσταται ανέφικτος ο έλεγχος της λυσιτέλειας των λόγων ανακοπής,

• δεν είναι δυνατή η μερική ακύρωση της διαταγής πληρωμής,

• και τελικά παραβιάζεται η αρχή της αποτελεσματικής δικαστικής προστασίας.

Η αοριστία, επομένως, δεν αποτελεί απλό τυπικό ελάττωμα, αλλά πλήττει τη λειτουργία της διαταγής πληρωμής ως εκτελεστού τίτλου.

---

5. Η κρίση του Δικαστηρίου και οι πρακτικές της συνέπειες

Στην κρινόμενη υπόθεση, ο ειδικός εκκαθαριστής ζήτησε την έκδοση διαταγής πληρωμής για ποσό μικρότερο της συνολικής οφειλής, επιφυλασσόμενος για το υπόλοιπο, χωρίς όμως:

• να διευκρινίζει ποια κονδύλια περιλαμβάνονται στο αιτούμενο ποσό,

• ούτε να προβαίνει σε αναλογικό περιορισμό της συνολικής απαίτησης.

Το Δικαστήριο έκρινε ότι η διαταγή πληρωμής που εκδόθηκε υπό τα δεδομένα αυτά:

• είναι αόριστη,

• δεν πληροί τις προϋποθέσεις του άρθρου 916 ΚΠολΔ,

• και δεν μπορεί να στηρίξει έγκυρη αναγκαστική εκτέλεση.

Κατά συνέπεια, ακύρωσε τη διαταγή πληρωμής στο σύνολό της, χωρίς να εξετάσει τους λοιπούς λόγους ανακοπής.

---

6. Συμπεράσματα

Η ΜΠρΚιλκίς 344/2025 αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα απόφασης που:

• εμβαθύνει δογματικά στη λειτουργία της διαταγής πληρωμής,

• θέτει σαφή όρια στη δικονομική ευχέρεια του δανειστή,

• και ενισχύει ουσιαστικά τη θέση του οφειλέτη στο στάδιο της ανακοπής.

Το βασικό μήνυμα της απόφασης είναι σαφές:

ο μερικός περιορισμός της απαίτησης στη διαταγή πληρωμής είναι επιτρεπτός, όχι όμως και η αδιαφάνειά του.

Η απόφαση αποκτά ιδιαίτερη σημασία στο πλαίσιο των μαζικών εκδόσεων διαταγών πληρωμής από τράπεζες, funds και ειδικούς εκκαθαριστές και αναμένεται να αποτελέσει χρήσιμο ερμηνευτικό οδηγό τόσο για τους εφαρμοστές του δικαίου όσο και για τη δικαστηριακή πρακτική.

Η απόφαση 1756/2025 του Μονομελούς Εφετείου Θεσσαλονίκης

 

Η απόφαση 1756/2025 του Μονομελούς Εφετείου Θεσσαλονίκης

Η συνεπιμέλεια μετά τον ν. 4800/2021 και τα όρια κάμψης της υπό το πρίσμα του βέλτιστου συμφέροντος του τέκνου

Περίληψη

Η παρούσα μελέτη αναλύει την υπ’ αριθμ. 1756/2025 απόφαση του Μονομελούς Εφετείου Θεσσαλονίκης, η οποία πραγματεύεται την εφαρμογή του θεσμού της από κοινού άσκησης της γονικής μέριμνας μετά τον ν. 4800/2021. Ειδικότερη έμφαση δίδεται στην ερμηνεία των άρθρων 1510 επ. ΑΚ, στη διάκριση μεταξύ του κανόνα της συνεπιμέλειας και των εξαιρετικών περιπτώσεων παρέκκλισης, καθώς και στη στάθμιση εξειδικευμένων αποδεικτικών μέσων υπό το πρίσμα του βέλτιστου συμφέροντος του τέκνου.

---

1. Εισαγωγικές παρατηρήσεις

Η εισαγωγή του ν. 4800/2021 σηματοδότησε μία ουσιώδη μετατόπιση του ελληνικού οικογενειακού δικαίου, καθιερώνοντας τη συνέχιση της από κοινού άσκησης της γονικής μέριμνας μετά τη λύση ή διακοπή της έγγαμης συμβίωσης ως γενικό κανόνα. Η νομολογιακή επεξεργασία της νέας ρύθμισης ανέδειξε ήδη από τα πρώτα έτη εφαρμογής της το ερώτημα κατά πόσον ο κανόνας αυτός λειτουργεί ως αμάχητο τεκμήριο ή εάν επιδέχεται ουσιαστικές εξαιρέσεις.

Η υπ’ αριθμ. 1756/2025 απόφαση του Μονομελούς Εφετείου Θεσσαλονίκης εντάσσεται στον πυρήνα αυτής της προβληματικής, προσφέροντας μία εκτενή και συστηματική αιτιολόγηση των περιπτώσεων στις οποίες η συνεπιμέλεια δύναται να καμφθεί.

---

2. Το εφαρμοστέο νομοθετικό πλαίσιο

Το Δικαστήριο προβαίνει σε λεπτομερή ανάλυση των άρθρων 1510, 1511, 1513 και 1514 ΑΚ, όπως ισχύουν μετά την αναμόρφωσή τους με τον ν. 4800/2021. Ιδιαίτερη σημασία αποδίδεται στο γεγονός ότι ο νομοθέτης ταυτίζει ρητά το συμφέρον του τέκνου με την ενεργό και ισότιμη συμμετοχή και των δύο γονέων στη ζωή του.

Ωστόσο, όπως ορθά επισημαίνεται, η κανονιστική υπεροχή του βέλτιστου συμφέροντος του τέκνου (άρθρο 1511 ΑΚ) παραμένει αδιατάρακτη. Η συνεπιμέλεια δεν συνιστά αυτοτελή αξία, αλλά λειτουργικό μέσο προς την εξυπηρέτηση του συμφέροντος του ανηλίκου, το οποίο εξακολουθεί να αποτελεί αόριστη νομική έννοια, εξειδικευόμενη κατά περίπτωση.

---

3. Η έννοια της παρέκκλισης από τον κανόνα της συνεπιμέλειας

Κεντρικό στοιχείο της απόφασης αποτελεί η ερμηνεία του άρθρου 1514 παρ. 2 ΑΚ. Το Δικαστήριο υιοθετεί τη θέση ότι η απλή διαφωνία των γονέων δεν αρκεί για την ανάθεση της επιμέλειας σε έναν εξ αυτών, ευθυγραμμιζόμενο με τη σύγχρονη νομολογία του Αρείου Πάγου (βλ. ενδεικτικά ΑΠ 78/2023).

Η παρέκκλιση από τον κανόνα της συνεπιμέλειας προϋποθέτει είτε:

α) σπουδαίο λόγο, που θέτει σε κίνδυνο το συμφέρον του τέκνου, είτε

β) πραγματική αδυναμία άσκησης της συνεπιμέλειας από τον έναν γονέα.

Η απόφαση απορρίπτει ρητά μία τυπική ή αυτοματοποιημένη εφαρμογή της συνεπιμέλειας, τονίζοντας ότι μία κατ’ επίφαση κοινή άσκηση, η οποία δεν εξασφαλίζει σταθερότητα και ασφάλεια για το τέκνο, αντιβαίνει στον σκοπό του νόμου.

---

4. Η αποδεικτική διαδικασία και η στάθμιση των πραγματογνωμοσυνών

Ιδιαίτερη επιστημονική αξία της απόφασης συνίσταται στον τρόπο με τον οποίο το Δικαστήριο προσεγγίζει την αποδεικτική διαδικασία. Οι ψυχιατρικές και ψυχολογικές πραγματογνωμοσύνες, καθώς και οι εκθέσεις κοινωνικής έρευνας, δεν αξιολογούνται αποσπασματικά, αλλά εντάσσονται σε ένα ενιαίο αποδεικτικό πλέγμα.

Το Δικαστήριο αποδίδει καθοριστική σημασία:

• στη χρονιότητα και υποτροπιάζουσα φύση της ψυχικής νόσου της μητέρας,

• στη διαπιστωμένη έλλειψη σταθερής συμμόρφωσης στη φαρμακευτική αγωγή,

• και στις επιπτώσεις της κατάστασης αυτής στην ψυχοσυναισθηματική ανάπτυξη των ανηλίκων.

Με τον τρόπο αυτό αποφεύγεται τόσο η στιγματοποίηση της ψυχικής ασθένειας όσο και η υποβάθμιση των πραγματικών κινδύνων για το τέκνο.

---

5. Το βέλτιστο συμφέρον του τέκνου ως υπέρτερη κανονιστική αρχή

Η απόφαση επαναβεβαιώνει τη νομολογιακά παγιωμένη θέση ότι το βέλτιστο συμφέρον του τέκνου υπερέχει κάθε άλλου έννομου συμφέροντος, συμπεριλαμβανομένου εκείνου των γονέων. Η υπαιτιότητα για τη λύση του γάμου, το φύλο του γονέα ή η μικρή ηλικία του τέκνου δεν λειτουργούν ως αυτοτελή κριτήρια ανάθεσης της επιμέλειας.

Αντιθέτως, το Δικαστήριο προβαίνει σε εξατομικευμένη στάθμιση, λαμβάνοντας υπόψη τη σταθερότητα του περιβάλλοντος, τους αναπτυχθέντες δεσμούς και την ανάγκη ελαχιστοποίησης της διατάραξης της μέχρι τότε ζωής των ανηλίκων.

---

6. Νομολογιακή αποτίμηση

Η υπ’ αριθμ. 1756/2025 απόφαση ενισχύει τη διαμορφούμενη νομολογιακή τάση σύμφωνα με την οποία ο ν. 4800/2021 δεν εισάγει ένα άκαμπτο μοντέλο συνεπιμέλειας, αλλά ένα κανονιστικό πλαίσιο με σαφή μεν προσανατολισμό, πλην όμως ανοικτό σε ουσιαστικό δικαστικό έλεγχο.

Η απόφαση επιβεβαιώνει ότι η συνεπιμέλεια δεν αποτελεί αυτοσκοπό, αλλά εργαλείο, το οποίο υποχωρεί όταν αποδεικνύεται ότι δεν εξυπηρετεί το συμφέρον του τέκνου.

---

7. Συμπεράσματα

Η απόφαση του Μονομελούς Εφετείου Θεσσαλονίκης συνιστά σημαντική συμβολή στη νομολογιακή ερμηνεία του ν. 4800/2021. Αναδεικνύει τον κρίσιμο ρόλο της αποδεικτικής διαδικασίας και επιβεβαιώνει ότι το βέλτιστο συμφέρον του τέκνου παραμένει ο αδιαπραγμάτευτος άξονας γύρω από τον οποίο πρέπει να δομείται κάθε δικαστική κρίση περί γονικής μέριμνας και επιμέλειας.

H υπ’ αριθ. 81/2023 πράξη του κ. Εισαγγελέα Στρατοδικείου Θεσσαλονίκης

 

Ενδιαφέρον παρουσιάζει η υπ’ αριθ. 81/2023 πράξη του κ. Εισαγγελέα Στρατοδικείου Θεσσαλονίκης, η οποία κρίνει ποιες περιπτώσεις δεν συνιστούν τέλεση του εγκλήματος του άρθρου 370^Α παρ. 2 και παρ.3 (παραβίαση του απορρήτου της προφορικής συνομιλίας και της αθέμιτης χρήσης υλικού φορέα εμπεριέχοντος συνομιλία με άλλον).

Παρακαλώ πατήστε στις φωτογραφίες για να δείτε το κείμενο σε μεγέθυνση

Αριθμός απόφασης ΑΔ638/2023 ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΠΡΩΤΟΔΙΚΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ (ΤΡΙΜΕΛΕΣ)

 

Αριθμός απόφασης ΑΔ638/2023

 

ΤΟ  ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΠΡΩΤΟΔΙΚΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ

Τμήμα ΙΑ΄ Τριμελές

 

ΑΚΥΡΩΤΙΚΗ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ

      Συνεδρίασε δημόσια στο ακροατήριό του στις 15 Ιουνίου 2023 με δικαστές τους: Μαργαρίτα Παπά, Πρόεδρο Πρωτοδικών Δ.Δ., Παρασκευά Παπαδόπουλο, Πρωτοδίκη Δ.Δ., Ευαγγελία Κοφτερίδη, Εισηγήτρια, Πάρεδρο Δ.Δ., και γραμματέα τη Δομνίκη Παναγιωτίδου, δικαστική υπάλληλο, γ ι α να δικάσει την αίτηση ακύρωσης με αριθμό και ημερομηνία καταχώρισης 68/24-02-2023 τ η ς T….. M….. του V…., υπηκόου Ρωσίας, κατοίκου……, για την οποία παραστάθηκε με δήλωση, σύμφωνα με το άρθρο 33 παρ. 6 του π.δ. 18/1989 (ΦΕΚ Α’ 8), ο πληρεξούσιος δικηγόρος Νικόλαος Παραστατίδης,  κ α τ ά του Υπουργού Μετανάστευσης και Ασύλου, για τον οποίο παραστάθηκε ο εξουσιοδοτημένος υπάλληλος της Αποκεντρωμένης Διοίκησης Μακεδονίας – Θράκης Γεώργιος Πελεκανίδης.

      Μετά τη δημόσια συνεδρίαση, κατά την οποία η υπόθεση συζητήθηκε αμέσως μετά την προεκφώνηση, αφού η εισηγήτρια της υπόθεσης αναφέρθηκε στη σχετική εισήγησή της, το Δικαστήριο συνήλθε σε διάσκεψη σε αίθουσα του Δικαστηρίου.

      Η κρίση του είναι η εξής:

     1. Επειδή, για την άσκηση της υπό κρίση αίτησης δεν καταβλήθηκε παράβολο λόγω απαλλαγής της αιτούσας (σχετ. η ΠΡΔ9/2023 πράξη της Προέδρου του παρόντος Τμήματος του Δικαστηρίου περί παροχής στην εν λόγω διάδικο νομικής βοήθειας).

    2. Επειδή, με το υπό κρίση ένδικο βοήθημα η αιτούσα ζητεί παραδεκτώς την ακύρωση της 2022/14994/22-09-2022 απόφασης του Συντονιστή της Αποκεντρωμένης Διοίκησης Μακεδονίας - Θράκης, που υπογράφεται κατ’ εντολή του από την Αναπληρώτρια Προϊσταμένη του Τμήματος Αδειών Διαμονής Χαλκιδικής της Διεύθυνσης Αλλοδαπών και Μετανάστευσης Κεντρικής Μακεδονίας, με την οποία απορρίφθηκε αίτημά της περί ανανέωσης του τίτλου διαμονής της, ως συζύγου Έλληνα πολίτη σε δελτίο μόνιμης διαμονής, κατ’ άρθρο 83 του ν. 4251/2014 (ΦΕΚ Α’ 80), και επιβλήθηκε σε βάρος της το μέτρο της επιστροφής με οικειοθελή αναχώρηση από τη χώρα εντός προθεσμίας είκοσι πέντε (25) ημερών.

      3. Επειδή, ο ν. 4251/2014 «Κώδικας Μετανάστευσης και Κοινωνικής Ένταξης» ορίζει στο άρθρο 82 παρ. 1 ότι: «Σε πολίτες τρίτων χωρών που είναι μέλη οικογένειας Έλληνα […] χορηγείται "Δελτίο Διαμονής μέλους οικογένειας Έλληνα", υπό την προϋπόθεση σταθερής διαμονής τους στη χώρα […]», στο άρθρο 83 ότι: «1. Τα μέλη οικογένειας Έλληνα, τα οποία διαμένουν νομίμως στη Χώρα με τον Έλληνα για συνεχές χρονικό διάστημα πέντε ετών, έχουν δικαίωμα μόνιμης διαμονής […] 2. Το μέλος της οικογένειας Έλληνα που επιθυμεί τη χορήγηση Δελτίου Μόνιμης Διαμονής, κατά την παράγραφο 1 του άρθρου αυτού, οφείλει να υποβάλει σχετική αίτηση […] Η αίτηση συνοδεύεται από τα απαιτούμενα δικαιολογητικά [...]» και στο άρθρο 86 ότι: «1. Το Δελτίο Διαμονής […] δεν ανανεώνεται, εκτός από τις περιπτώσεις που αναφέρονται στο άρθρο 24, και στις περιπτώσεις που […]. 2. Εφόσον αίτημα […] ανανέωσης άδειας διαμονής απορρίπτεται […], οι αρμόδιες κατά περίπτωση υπηρεσίες εκδίδουν απόφαση επιστροφής σύμφωνα με τις διατάξεις των άρθρων 16 έως 41 του ν. 3907/2011. Ως προς τις ουσιαστικές προϋποθέσεις και όρους έκδοσης των αποφάσεων επιστροφής σε βάρος πολιτών τρίτων χωρών μελών οικογένειας Έλληνα εφαρμόζονται οι διατάξεις των άρθρων 22 έως 24 του π.δ. 106/2007 (ΦΕΚ Α’ 135)». Περαιτέρω, στο άρθρο 6 του ίδιου ως άνω νόμου ορίζεται ότι: «Το δικαίωμα διαμονής πολιτών τρίτων χωρών που εισέρχονται νόμιμα στην Ελλάδα, για έναν από τους λόγους του Κώδικα αυτού, τελεί υπό τις εξής προϋποθέσεις: […] ε) Να διαθέτουν πλήρη ασφάλιση ασθένειας για το σύνολο των κινδύνων που καλύπτονται για τους ημεδαπούς [...] Πολίτες τρίτων χωρών που διαμένουν στη χώρα για λοιπούς λόγους μπορούν να ασφαλίζονται σε ιδιωτικούς ασφαλιστικούς φορείς» και στο άρθρο 24 παρ. 1 ότι: «Η άδεια διαμονής […] δεν ανανεώνεται, εφόσον: α. Δεν πληρούνται […] οι προϋποθέσεις του Κώδικα αυτού [...]». Εξάλλου, στο άρθρο 22 παρ. 1 του π.δ. 106/2007 ορίζεται ότι: «Προκειμένου να εκδοθεί απόφαση απέλασης […] λαμβάνονται υπόψη η διάρκεια παραμονής στην ελληνική επικράτεια του ατόμου εις βάρος του οποίου λαμβάνεται το μέτρο, η ηλικία του, η κατάσταση της υγείας του, η οικογενειακή και οικονομική του κατάσταση, η κοινωνική και πολιτιστική ένταξή του στην Ελλάδα και οι δεσμοί του με τη χώρα καταγωγής». Τέλος, ο ν. 3907/2011 (ΦΕΚ Α’ 7) ορίζει στο άρθρο 20 ότι: «Οι αρμόδιες αρχές κατά την εφαρμογή του παρόντος Κεφαλαίου λαμβάνουν δεόντως υπόψη: α) το βέλτιστο συμφέρον του παιδιού, β) την οικογενειακή ζωή, γ) την κατάσταση της υγείας του συγκεκριμένου υπηκόου τρίτης χώρας […]» και στο άρθρο 21 παρ. 1, όπως ισχύει μετά την τροποποίησή του από το άρθρο 2 του ν. 4825/2021, ότι: «Σε περίπτωση απόρριψης αιτήματος […] ανανέωσης […] τίτλου διαμονής, η αρμόδια αρχή εκδίδει απόφαση επιστροφής του υπηκόου τρίτης χώρας. Η απόφαση επιστροφής αποτελεί αναπόσπαστο τμήμα […] της απόφασης απόρριψης του αιτήματος διαμονής [...]».

    4. Επειδή, στην προκειμένη περίπτωση από τα στοιχεία της δικογραφίας προκύπτουν τα εξής: η αιτούσα, υπήκοος Ρωσίας, γεννηθείσα στις 26-02-1998, ήταν κάτοχος άδειας διαμονής ως σύζυγος Έλληνα πολίτη ισχύος από 20-09-2016 έως 19-09-2021. Στις 03-02-2022 υπέβαλε αίτημα για την ανανέωση της προαναφερθείσας άδειας ως δελτίου μόνιμης διαμονής, κατ’ άρθρο 83 του ν. 4251/2014. Στο πλαίσιο της εξέτασης του ως άνω αιτήματος, με το 2022/11487/07-07-2022 έγγραφο της Αποκεντρωμένης Διοίκησης Μακεδονίας – Θράκης ζητήθηκε από την εν λόγω διάδικο να υποβάλει συμπληρωματικά πιστοποιητικό οικογενειακής κατάστασης και αποδεικτικά ασφάλισής της στον κλάδο υγείας για το χρονικό διάστημα ισχύος του προηγούμενου τίτλου διαμονής της, ήτοι από 20-09-2016 έως 19-09-2021. Σε απάντηση στην ως άνω παραγγελία της Διοίκησης, η αιτούσα υπέβαλε το από 11-02-2022 πιστοποιητικό του Γραφείου Δημοτικής Κατάστασης του Δήμου Ξάνθης περί οικογενειακής κατάστασης του Π…… Π……., σύμφωνα με το οποίο ο εν λόγω με την αιτούσα τέλεσαν γάμο στις 13-08-2016, απέκτησαν, δε, τέκνο ελληνικής ιθαγένειας, γεννηθέν στις 16-07-2021. Ακολούθως, η διάδικη Αρχή με τα 2022/11594/19-07-2022 και 2022/12196/16-08-2022 έγγραφά της επανέλαβε την παραγγελία περί προσκόμισης των ως άνω αποδεικτικών ασφάλισης της αιτούσας και τελικώς, η εν λόγω διάδικος προσκόμισε εκτύπωση εγγράφου από το σύστημα «ΑΤΛΑΣ», από το οποίο δεν προέκυπτε ασφάλισή της σε οποιονδήποτε ασφαλιστικό φορέα. Υπό τα ανωτέρω στοιχεία, ενόψει του ότι για τη χορήγηση του αρχικού τίτλου διαμονής της η αιτούσα είχε προσκομίσει ασφαλιστήριο συμβόλαιο ιδιωτικού φορέα, το ένδικο αίτημά της απορρίφθηκε με την προσβαλλόμενη απόφαση κατ’ επίκληση των άρθρων 6 περ. ε’ και 24 του ν. 4251/2014, με την αιτιολογία ότι η αιτούσα υπήρξε ανασφάλιστη για το υπόλοιπο διάστημα κατοχής του αρχικού τίτλου διαμονής της. Με την ίδια απόφαση επιβλήθηκε σε βάρος της το μέτρο της επιστροφής με οικειοθελή αναχώρηση εντός προθεσμίας είκοσι πέντε (25) ημερών.

    5. Επειδή, ήδη με την κρινόμενη αίτηση και το επ' αυτής υπόμνημα η εν λόγω διάδικος ζητεί την ακύρωση της προσβαλλόμενης απόφασης, προβάλλοντας καταρχάς ότι αυτή στερείται νομίμου αιτιολογίας, εκδοθείσα καθ’ υπέρβαση των ακραίων ορίων της διακριτικής ευχέρειας της διοίκησης και κατά παραβίαση της αρχής της χρηστής διοίκησης, καθώς και των άρθρων 9 του Συντάγματος, 8 της Ε.Σ.Δ.Α., 20 παρ. 2 του Συντάγματος και 6 του Κώδικα Διοικητικής Διαδικασίας, που κυρώθηκε με το άρθρο πρώτο του ν. 2690/1999 (ΦΕΚ Α’ 45), περί του δικαιώματος προηγούμενης ακρόασης. Ειδικότερα, διατείνεται πως πλημμελώς δεν ελήφθη υπόψη από τη Διοίκηση ότι η ίδια δεν αποτελεί κίνδυνο για τη δημόσια τάξη και πληροί όλες τις νόμιμες προϋποθέσεις για την ανανέωση της εν ένδικης άδειας, περαιτέρω, δε, αγνοήθηκαν οι προσωπικές περιστάσεις της και η πραγματική οικογενειακή της κατάσταση, ήτοι ότι διαμένει μόνιμα στη χώρα από το έτος 2016 με τον Έλληνα σύζυγό της και το ανήλικο τέκνο τους, επίσης ελληνικής ιθαγένειας, το νεαρό της ηλικίας του εν λόγω τέκνου, καθώς και η βλάβη που θα υποστεί η ίδια και η οικογένειά της από την εκτέλεση σε βάρος της του μέτρου της επιστροφής. Τέλος, ισχυρίζεται πως η προσβαλλόμενη απόφαση αντίκειται στην αρχή της αναλογικότητας, διότι η άρνηση ανανέωσης του τίτλου διαμονής της και η επιβολή του μέτρου της επιστροφής λόγω έλλειψης ασφαλιστικής κάλυψης δεν εξυπηρετεί οποιονδήποτε δημόσιο σκοπό. Προς απόδειξη των ανωτέρω ισχυρισμών της προσκομίζει, μεταξύ άλλων, τα κάτωθι έγγραφα σε αντίγραφα: α) σελίδες του 7….. διαβατηρίου της διάρκειας μέχρι τις 09-06-2024, β) απόσπασμα ληξιαρχικής πράξης, εκδοθείσας από το Ληξιαρχείο του Δήμου Παύλου Μελά Νομού Θεσσαλονίκης, περί τέλεσης γάμου στις 13-08-2016 με τον Έλληνα πολίτη ………, γ) το Α……. δελτίο αστυνομικής ταυτότητας του τελευταίου, δ) το από 12-06-2023 πιστοποιητικό οικογενειακής κατάστασης του Δήμου Ξάνθης, σύμφωνα με το οποίο η εν λόγω διάδικος και ο σύζυγός της έχουν αποκτήσει τέκνο ελληνικής ιθαγένειας, γεννηθέν στις 16-07-2021 στη Θεσσαλονίκη, ε) κοινές δηλώσεις φορολογίας εισοδήματος της αιτούσας και του συζύγου της για τα φορολογικά έτη 2016 - 2022, στ) την από 26-04-2023 ιατρική βεβαίωση της μαιευτήρα – χειρουργού γυναικολόγου Ά…..ς Κ…….ου, σύμφωνα με την οποία η αιτούσα βρισκόταν κατά τον αναφερόμενο χρόνο στην έβδομη εβδομάδα κύησης, ζ) το από 02-06-2023 πόρισμα υπερηχογραφικού και βιοχημικού ελέγχου 1ου τριμήνου της Γ’ Μαιευτικής και Γυναικολογικής Κλινικής του Γενικού Νοσοκομείου Θεσσαλονίκης «ΙΠΠΟΚΡΑΤΕΙΟ», σύμφωνα με το οποίο «η υπερηχογραφική ηλικία κύησης αντιστοιχεί σε 13 εβδομάδες», η) το 34223/21-04-2023 ασφαλιστήριο συμβόλαιο κλάδου υγείας της εταιρίας με την επωνυμία «ΑΤΛΑΝΤΙΚΗ ΕΝΩΣΗ» διάρκειας ισχύος από 21-04-2023 έως 21-04-2024, θ) ασφαλιστήριο της εταιρίας «ΝΝ» ισχύος από 11-5-2023 έως 11-5-2024 και ι) το με ημερομηνία 12-06-2023 αντίγραφο ποινικού μητρώου της εν λόγω αλλοδαπής χωρίς καμία καταχώρηση.

    6. Επειδή, η προσβαλλόμενη απόφαση, στηριζόμενη στη διαπίστωση της διάδικης Αρχής ότι η αιτούσα κατά τη διάρκεια ισχύος του προηγούμενου τίτλου διαμονής της στερείτο ασφαλιστικής κάλυψης και, ως εκ τούτου, δεν πληρούσε τις προϋποθέσεις ανανέωσης του τίτλου αυτού, παρίσταται, κατά την κρίση του Δικαστηρίου, νομίμως και επαρκώς αιτιολογημένη, απορριπτομένου του περί του αντιθέτου προβαλλόμενου με το ένδικο βοήθημα ισχυρισμού. Τούτο διότι οι τίτλοι διαμονής που προβλέπονται από τις διατάξεις του Μεταναστευτικού Κώδικα ανανεώνονται εφόσον πληρούνται, πλην των ειδικών προϋποθέσεων που τίθενται από τις επιμέρους διατάξεις του για κάθε συγκεκριμένο τύπο άδειας, και οι γενικές προϋποθέσεις νόμιμης διαμονής του άρθρου 6 του νόμου αυτού. Συνακόλουθα, κατ’ επιταγή του άρθρου 83 παρ. 1 του ν. 4251/2014, δικαίωμα ανανέωσης δελτίου διαμονής σε δελτίο μόνιμης διαμονής έχει το μέλος οικογένειας Έλληνα που έχει διαμείνει νόμιμα στη χώρα κατά την τελευταία πενταετία. Από τον συνδυασμό, δε, των άρθρων 86 και 24 παρ. 1 περ. α’ του προαναφερθέντος νόμου συνάγεται ότι μεταξύ των προϋποθέσεων της νόμιμης διαμονής αλλοδαπού, συζύγου Έλληνα, στο ελληνικό έδαφος περιλαμβάνεται και η προβλεπόμενη στο άρθρο 6 περ. ε’ γενική προϋπόθεση της ασφάλισής του, καθ’ όλο το διάστημα της παραμονής του στη χώρα, στον κλάδο ασθενείας για το σύνολο των κινδύνων που καλύπτονται για τους ημεδαπούς. Το πλέγμα των ανωτέρω ρυθμίσεων αποβλέπει σε θεμιτούς σκοπούς δημοσίου συμφέροντος, σχετιζόμενους με την κυριαρχικώς ασκούμενη (βλ. ΣτΕ 2107, 5029/12) μεταναστευτική πολιτική, τη ρύθμιση της οικονομικής ζωής και την αποτροπή κλονισμού του συστήματος κοινωνικών ασφαλίσεων (βλ. ΣτΕ 715/2015), απορριπτομένου ως αβάσιμου του προβαλλόμενου ισχυρισμού περί παραβίασης της αρχής της αναλογικότητας. Ο δε ειδικότερος ισχυρισμός περί μη επικινδυνότητας της εν λόγω διαδίκου για τη δημόσια τάξη προβάλλεται αλυσιτελώς, καθότι η προσβαλλόμενη απόφαση δεν ενέχει σχετική κρίση. Εξάλλου, ενόψει του νομίμου της ως άνω αιτιολογίας, με την οποία η διάδικη Αρχή αρνήθηκε την ανανέωση του ένδικου τίτλου, απορριπτέοι ως αβάσιμοι τυγχάνουν και οι ισχυρισμοί περί παραβίασης των ακραίων ορίων της διακριτικής ευχέρειας της διοίκησης και της αρχής της χρηστής διοίκησης, καθώς και των άρθρων 9 του Συντάγματος και 8 της Ε.Σ.Δ.Α. Άλλωστε, η ως άνω άρνηση εχώρησε κατά δεσμία αρμοδιότητα, στηριζόμενη στη διαπίστωση ότι η αιτούσα διέμενε ανασφάλιστη στη χώρα, χωρίς να καταλείπεται στη Διοίκηση στο στάδιο αυτό περιθώριο εκτίμησης των προσωπικών της περιστάσεων (πρβλ. ΣτΕ 410/2017, 3312/2012). Τέλος, απορριπτέος ως αλυσιτελής είναι ο λόγος ότι η προσβαλλόμενη απόφαση εκδόθηκε κατά παραβίαση των διατάξεων περί του δικαιώματος προηγούμενης ακρόασης, δεδομένου ότι η αιτούσα δεν προβάλλει ουσιώδεις ισχυρισμούς, ικανούς, σε περίπτωση προβολής τους ενώπιον της Διοίκησης, να ασκήσουν επιρροή στην εκτίμηση του πραγματικού της υπόθεσης (πρβλ. C-166/2013, Mukarubega, απόφαση της 05-11-2014, C-249/2013, Boudjlida, απόφαση της 11-12-2014), είναι, δε, σε κάθε περίπτωση και αβάσιμος, καθώς δεν υπάρχει υποχρέωση κλήσης του ενδιαφερομένου προς παροχή εξηγήσεων, όταν η σχετική διοικητική διαδικασία κινείται μετά από αίτηση του ιδίου (πρβλ. ΣτΕ 715/2015).

    7. Επειδή, ωστόσο, καθ’ ο μέρος η υπό κρίση αίτηση στρέφεται κατά του μέτρου της επιστροφής της εν λόγω αλλοδαπής στη χώρα καταγωγής της, το Δικαστήριο λαμβάνοντας υπόψη: α) ότι, κατά ρητή πρόβλεψη του άρθρου 86 του ν. 4251/2014, ως προς τις ουσιαστικές προϋποθέσεις και τους όρους έκδοσης των αποφάσεων επιστροφής σε βάρος πολιτών τρίτων χωρών μελών οικογένειας Έλληνα εφαρμόζονται οι διατάξεις των άρθρων 22 έως 24 του π.δ. 106/2007, β) ότι, σύμφωνα με το άρθρο 22 του ανωτέρω π.δ., προκειμένου να εκδοθεί απόφαση απέλασης, λαμβάνονται υπόψη η διάρκεια παραμονής στην ελληνική επικράτεια του ατόμου εις βάρος του οποίου λαμβάνεται το μέτρο, η κατάσταση της υγείας του, η οικογενειακή του κατάσταση, η κοινωνική και πολιτιστική ένταξή του στην Ελλάδα και οι δεσμοί του με τη χώρα καταγωγής, γ) την οικογενειακή κατάσταση της εν λόγω διαδίκου, ήτοι ότι είναι σύζυγος Έλληνα πολίτη και μητέρα ημεδαπού νηπιακής ηλικίας, καθώς και τη βλάβη που, κατά κοινή πείρα, θα προκληθεί στο ανήλικο τέκνο της σε περίπτωση απομάκρυνσής της από τη χώρα και δ) την κατάσταση της υγείας της, τελουσας σε κατάσταση εγκυμοσύνης, κρίνει πως η διάδικη Αρχή, που τελούσε σε γνώση της οικογενειακής κατάστασης της αιτούσας και του νεαρού της ηλικίας του τέκνου της, όπως προκύπτει από τα στοιχεία του διοικητικού φακέλου, όφειλε να προβεί σε ειδικότερη κρίση υπό το πρίσμα του άρθρου 22 του π.δ. 107/2006, ώστε να διαπιστωθεί εάν, με βάση τα ανωτέρω στοιχεία, επιβάλλεται πράγματι η απομάκρυνση της εν λόγω διαδίκου από την Ελλάδα ή εάν τυχόν επιβολή και εκτέλεση σε βάρος της του μέτρου της επιστροφής θα ισοδυναμούσε με παραβίαση της αρχής της αναλογικότητας και του άρθρου 8 της Ε.Σ.Δ.Α. Καθόσον, δε, απουσιάζουν αντίστοιχες εκτιμήσεις από το σκεπτικό της προσβαλλόμενης απόφασης, αυτή παρίσταται πλημμελώς αιτιολογημένη και ακυρωτέα καθ’ ο μέρος επιβάλλεται το μέτρο της επιστροφής, κατ' αποδοχή ως βάσιμων των σχετικών ισχυρισμών της εν λόγω διαδίκου.

    8. Επειδή, κατ’ ακολουθία, η αίτηση πρέπει να γίνει εν μέρει δεκτή, να ακυρωθεί η προσβαλλόμενη απόφαση ως προς το μέτρο της επιστροφής και να αναπεμφθεί κατά το μέρος αυτό η υπόθεση στη Διοίκηση, ώστε να προβεί σε αιτιολογημένη κρίση. Τέλος, τα δικαστικά έξοδα πρέπει να συμψηφιστούν μεταξύ των διαδίκων, λόγω εν μέρει νίκης και εν μέρει ήττας αυτών [άρθρο 275 παρ. 1 εδ. γ’ Κώδικα Διοικητικής Δικονομίας, που κυρώθηκε με το άρθρο πρώτο του ν. 2717/1999 (ΦΕΚ Α’ 97) και εφαρμόζεται εν προκειμένω σύμφωνα με το άρθρο 15 παρ. 1 και 5 του ν. 3068/2002 (ΦΕΚ Α’ 274), όπως αντικαταστάθηκε με το άρθρο 57 του ν. 4689/2020 (ΦΕΚ Α΄ 103), σε συνδυασμό με το άρθρο 4 παρ. 1 περ. στ’ του ν. 702/1977 (ΦΕΚ Α’ 268), όπως η περίπτωση αυτή προστέθηκε με το άρθρο 50 του ν. 3659/2008 (ΦΕΚ Α’ 77)].

    ΔΙΑ ΤΑΥΤΑ

    Δέχεται εν μέρει την αίτηση ακύρωσης.

    Ακυρώνει την 2022/14994/22-09-2022 απόφαση του Συντονιστή της Αποκεντρωμένης Διοίκησης Μακεδονίας - Θράκης ως προς το επιβληθέν σε βάρος της αιτούσας μέτρο της επιστροφής και αναπέμπει την υπόθεση κατά το μέρος αυτό στη Διοίκηση για νέα αιτιολογημένη κρίση, κατά το σκεπτικό.

    Συμψηφίζει τα δικαστικά έξοδα μεταξύ των διαδίκων.

    Η διάσκεψη του Δικαστηρίου έγινε στη Θεσσαλονίκη στις 24-08-2023 και η απόφαση δημοσιεύθηκε σε έκτακτη δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριο του Δικαστηρίου στις 15-09-2023.

Η ΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΕΙΣΗΓΗΤΡΙΑ

Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ

ΥΠ' ΑΡΙΘ. 532/2022 ΑΠΟΦΑΣΗ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟΥ ΠΡΩΤΟΔΙΚΕΙΟΥ ΚΟΖΑΝΗΣ (προσαύξηση απόλυτης αναπηρίας ΟΓΑ νυν ΕΦΚΑ)

Το σκεπτικό της υπ' αριθ. 532/2022 απόφασης του Τριμελούς Διοικητικού Πρωτοδικείου Κοζάνης έχει ως εξής:

Αριθμός απόφασης: 532/2022

A.Y.: 2021014730

 

ΤΟ

ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΠΡΩΤΟΔΙΚΕΙΟ ΚΟΖΑΝΗΣ

ΤΜΗΜΑ Α'

ΤΡΙΜΕΛΕΣ

 

Συνεδρίασε δημόσια στο ακροατήριό του στις 8 Οκτωβρίου 2022, με δικαστές τις: Ιουλία Κοκκαλιάδη, Πρόεδρο Πρωτοδικών Διοικητικών Δικαστηρίων, Μαρία Χαλάτση (Εισηγήτρια) και Μελπομένη Παπαδοπούλου, Πρωτοδίκες Διοικητικών Δικαστηρίων και με γραμματέα την Παρθένα Τρικελίδου, δικαστική υπάλληλο,

για να δικάσει την προσφυγή με αριθμό και χρονολογία κατάθεσης 85/15.6.2021,

της Μαγδαληνής, συζύγου Περικλή Κωνσταντινόπουλου, το γένος Κυριάκου Κυρκόπουλου, κατοίκου Λόφων Ν. Φλώρινας, για την οποία παραστάθηκε ο πληρεξούσιός δικηγόρος της, Νικόλαος Παραστατίδης, με την κατατεθείσα στη Γραμματεία του Δικαστηρίου στις 6.10.2021 έγγραφη δήλωση του άρθρου 133 παρ. 2 του κυρωθέντος με το άρθρο πρώτο του ν. 2717/1999 (Α΄ 97) Κώδικα Διοικητικής Δικονομίας (Κ.Δ.Δ.),

κατά του νομικού προσώπου δημοσίου δικαίου (ν.π.δ.δ.) με την επωνυμία «Ηλεκτρονικός Εθνικός Φορέας Κοινωνικής Ασφάλισης» (e-Ε.Φ.Κ.Α.), ως καθολικού διαδόχου του ν.π.δ.δ. με την επωνυμία «Οργανισμός Γεωργικών Ασφαλίσεων» (Ο.Γ.Α.) που εδρεύει στην Αθήνα και εκπροσωπείται από τον Διοικητή του, εν προκειμένω δε από τον Διευθυντή της Τοπικής Διεύθυνσης e-Ε.Φ.Κ.Α. Μισθωτών Φλώρινας, ο οποίος παραστάθηκε δια του πληρεξουσίου του δικηγόρου, Ιωάννη Ιωαννίδη.

Κατά τη συνεδρίαση, ο διάδικος που εμφανίστηκε και παραστάθηκε στο ακροατήριο ανέπτυξε τους ισχυρισμούς του και ζήτησε όσα αναφέρονται στα πρακτικά.

Μετά τη δημόσια συνεδρίαση, το Δικαστήριο συνήλθε σε διάσκεψη.

 Η κρίση του είναι η εξής:

1. Επειδή, με την κρινόμενη προσφυγή, για την άσκηση της οποίας καταβλήθηκε το νόμιμο παράβολο (βλ. σχετ. το ηλεκτρονικό παράβολο με κωδικό πληρωμής 38111004995108090027), ζητείται η ακύρωση της 06170/85/29.3.2021 απόφασης της Προϊσταμένης του Τμήματος Α3 Συντάξεων Αναπηρίας της Δ΄ Διεύθυνσης Συντάξεων Αγροτών του Ε.Φ.Κ.Α., με την οποία απορρίφθηκε το αίτημα που υπέβαλε η προσφεύγουσα στις 26.11.2019 προς τον Ανταποκριτή του Ο.Γ.Α. Λόφων N. Φλώρινας, για τη χορήγηση της, προβλεπόμενης από το άρθρο 4 παρ. 2 του π.δ. 334/1988, προσαύξησης, λόγω απόλυτης αναπηρίας, στο μηνιαίο ποσό της αναπηρικής σύνταξης που λαμβάνει από τον καθ’ ου Οργανισμό.

2. Επειδή, στο άρθρο 1 του π.δ. 334/1988 (Α΄ 154) ορίζεται ότι: «Ο ασφαλισμένος του Οργανισμού Γεωργικών Ασφαλίσεων έχει δικαίωμα για σύνταξη αναπηρίας από τον οργανισμό αυτό, εφόσον συντρέχουν οι κατωτέρω προϋποθέσεις: α. Έχει γίνει ανίκανος για την άσκηση του συνήθους βιοποριστικού επαγγέλματός του, σε ποσοστό τουλάχιστον 67%, από πάθηση ή βλάβη που κατά πρόβλεψη της υγειονομικής επιτροπής θα διαρκέσει τρία (3) τουλάχιστον χρόνια, β. ...». Στην παρ. 2 του άρθρου 4 του ίδιου π.δ/τος ορίζεται ότι: «Το μηνιαίο ποσό της σύνταξης αναπηρίας, εφόσον ο συνταξιούχος έχει ποσοστό αναπηρίας 100% διαρκώς και εφ’ όρου ζωής και βρίσκεται σε κατάσταση που απαιτεί συνέχεια επίβλεψη, περιποίηση και συμπαράσταση άλλου προσώπου (απόλυτη αναπηρία), προσαυξάνεται κατά ποσό ίσο προς το ποσό του επιδόματος που καταβάλλεται κάθε φορά στους τετραπληγικούς - παραπληγικούς, σύμφωνα με την παρ. 1 του άρθρου 42 του Ν. 1140/1981». Περαιτέρω, στο άρθρο 23 του Καταστατικού Ασφάλισης και Συνταξιοδότησης Αγροτών (π.δ. 78/1998, Α΄ 72) ορίζεται ότι: «1. Οι συντάξεις και οι προσαυξήσεις στο ποσό της σύνταξης, οι οποίες χορηγούνται από τον Κλάδο, τον Ο.Γ.Α., καθώς και τον Κλάδο Πρόσθετης Ασφάλισης απονέμονται με απόφαση του αρμοδίου οργάνου με την οποία βεβαιώνεται η ύπαρξη των προϋποθέσεων του νόμου. 2. Αρμόδιο για την έκδοση της απόφασης αυτής όργανο πρώτου βαθμού είναι οι καθ’ ύλην αρμόδιοι Προϊστάμενοι των Τμημάτων απονομής συντάξεων της Κεντρικής ή ο Προϊστάμενος της αρμόδιας Περιφερειακής Υπηρεσίας του Ο.Γ.Α.…». Επίσης, στο άρθρο 27 του πιο πάνω Καταστατικού ορίζεται ότι: «1. Αρμόδια όργανα για τη διαπίστωση της αναπηρίας και των συνεπειών αυτής στην άσκηση του επαγγέλματος των προσώπων που ζητούν σύνταξη αναπηρίας από τον Ο.Γ.Α., ως και τη διαπίστωση της απόλυτης αναπηρίας και της τυφλότητας, σύμφωνα με τις διατάξεις που ισχύουν κάθε φορά, είναι σε πρώτο βαθμό οι Πρωτοβάθμιες Υγειονομικές Επιτροπές και σε δεύτερο βαθμό οι Υγειονομικές Επιτροπές του Ι.Κ.Α., οι οποίες ορίζονται κάθε φορά με αποφάσεις του Διοικητού του...», στο άρθρο 28 ότι: «1. Οι Υγειονομικές Επιτροπές διαπιστώνουν τη φύση, τα αίτια, την έκταση και τη διάρκεια της σωματικής ή πνευματικής πάθησης ή βλάβης, κρίνουν για την επίδραση αυτών από ιατρικής και ασφαλιστικής απόψεως επί της καθ’ όλου ανικανότητας ή την ανάκτηση της ανικανότητας αυτής προκειμένου: α) Περί ασφαλισμένων για την άσκηση του συνήθους βιοποριστικού επαγγέλματος ως και κάθε παρεμφερούς β) …» και στο άρθρο 32 του ίδιου Καταστατικού ότι: «1. Οι αποφάσεις των Υγειονομικών Επιτροπών πρέπει να είναι αιτιολογημένες και να αναφέρεται ιδίως σ’ αυτές κατά περίπτωση το ποσοστό της ανικανότητας για εργασία σύμφωνα με όσα ορίζονται στο άρθρο 28 του παρόντος Καταστατικού, η χρονολογία επέλευσης της ανικανότητας σε ποσοστό 67%, η προβλεπόμενη διάρκεια της ανικανότητας αυτής ... ως και αν τυχόν ο ανάπηρος σε ποσοστό 100% ευρίσκεται σε κατάσταση, η οποία απαιτεί συνεχή επίβλεψη, περιποίηση και συμπαράσταση άλλου προσώπου (άρθρ. 4 παρ. 2 του Π.Δ/τος 334/1988, Α 154). … 2. ... 5. Οι τελικές αποφάσεις των Υγειονομικών Επιτροπών αποτελούν πλήρη απόδειξη της ανικανότητας για εργασία των προσώπων που ζητούν παροχές σύνταξης ή επιδόματα λόγω αναπηρίας από τον Ο.Γ.Α. και τον κλάδο και γίνονται υποχρεωτικά δεκτές από τα αρμόδια Όργανα του Ο.Γ.Α. και τους ενδιαφερόμενους για τη χορήγηση παροχών ανικανότητας». Περαιτέρω, με το άρθρο 6 του ν. 3863/2010 (Α΄ 115), που διατηρήθηκε σε ισχύ με την παρ. 2 του άρθρου 23 του ν. 3918/2011 (Α΄ 31), συστήθηκε στο Ι.Κ.Α. – Ε.Τ.Α.Μ., από 1.9.2011, Κέντρο Πιστοποίησης Αναπηρίας (ΚΕ.ΠΑ), για την εξασφάλιση της ενιαίας υγειονομικής κρίσης όσον αφορά στον καθορισμό του βαθμού αναπηρίας των ασφαλισμένων όλων των ασφαλιστικών φορέων, συμπεριλαμβανομένου του Δημοσίου, καθώς και των ανασφάλιστων, για τους οποίους απαιτείται η πιστοποίηση της αναπηρίας, των οποίων οι γνωστοποιήσεις αποτελέσματος πιστοποίησης ποσοστού αναπηρίας γίνονται υποχρεωτικά δεκτές και είναι δεσμευτικές για τους ανωτέρω φορείς και υπηρεσίες του Δημοσίου (παρ. 1), ενώ, από 1.9.2011, καταργήθηκαν όλες οι άλλες Επιτροπές πιστοποίησης αναπηρίας που λειτουργούσαν στους φορείς κοινωνικής ασφάλισης, στις νομαρχίες και το Δημόσιο, εκτός από τις ρητά αναφερόμενες στο επίμαχο άρθρο, οι οποίες εξακολουθούν να ασκούν τις αρμοδιότητές τους (παρ. 7, όπως τροποποιήθηκε με το άρθρο 76 παρ. 2 του ν. 3996/2011, Α΄ 170, και αντικαταστάθηκε με την παρ. 2 του άρθρου 17 του ν. 4058/2012, Α΄ 63). Επιπλέον, στην παρ. 4 του ως άνω άρθρου 6 ορίστηκε ότι: «Οι Υγειονομικές Επιτροπές προσδιορίζουν τα ποσοστά αναπηρίας σύμφωνα με τα οριζόμενα στον Κανονισμό Εκτίμησης Βαθμού Αναπηρίας (Κ.Ε.Β.Α.), όπως ισχύει κάθε φορά» και ήδη του Ενιαίου Πίνακα Προσδιορισμού Ποσοστού Αναπηρίας (βλ. άρθρο 7 του ν. 3863/2010, όπως τροποποιήθηκε με το ν. 4038/2012, Α΄ 14). Τέλος, σύμφωνα με το άρθρο 52 παρ. 2 γ΄ του ν.4387/2016 (Α΄ 85) «Οι διατάξεις του άρθρου 6 του Ν. 3863/2010 (Α΄ 115) αναφορικά με τη σύσταση και τη λειτουργία του Κέντρου Πιστοποίησης Αναπηρίας (ΚΕ.Π.Α.) εξακολουθούν να εφαρμόζονται από τον Ε.Φ.Κ.Α».

3. Επειδή, από τις ανωτέρω διατάξεις προκύπτει ότι για τη χορήγηση της προσαύξησης που προβλέπεται στην παρ. 2 του άρθρου 4 του π.δ. 334/1988 απαιτείται σωρευτικά η συνδρομή δύο προϋποθέσεων: α) ο συνταξιούχος να έχει ποσοστό αναπηρίας 100% διαρκώς και εφ’ όρου ζωής και β) να βρίσκεται σε κατάσταση που απαιτεί συνεχώς επίβλεψη, περιποίηση και συμπαράσταση άλλου προσώπου. Για τη διαπίστωση της πρώτης προϋπόθεσης, που αναφέρεται σε ασφαλιστική αναπηρία, προηγείται ιατρική κρίση από τα αρμόδια υγειονομικά όργανα και ακολουθεί ασφαλιστική κρίση από τα αρμόδια για τη χορήγηση της προσαύξησης όργανα του ΟΓΑ. Ειδικότερα, το αρμόδιο ασφαλιστικό όργανο και τα επιλαμβανόμενα κατόπιν άσκησης προσφυγής διοικητικά δικαστήρια εκφέρουν αιτιολογημένη κρίση για την ασφαλιστική αναπηρία του συνταξιούχου, με συνεκτίμηση, πέραν του ποσοστού της ανατομοφυσιολογικής βλάβης, και στοιχείων προσδιοριστικών της ικανότητας βιοπορισμού του, όπως είναι η επίδραση των παθήσεών του στην άσκηση του επαγγέλματός του, η ηλικία του και οι συνθήκες απασχόλησης στην περιοχή όπου κατοικεί (βλ. ΣτΕ 3393/2009, 1332/2017, 38/2018, 2990/2019, 1271/2021, 1593/2021). Η κρίση για τη συνδρομή της δεύτερης προϋπόθεσης είναι αμιγώς ιατρική, δεδομένου ότι αναφέρεται στην ανάγκη παροχής ιδιαίτερης περίθαλψης, η οποία συνδέεται στενά με την κατάσταση της υγείας του συνταξιούχου και στην, ενόψει αυτής, δυνατότητά του να ικανοποιεί τις βασικές βιοτικές ανάγκες του αυτοεξυπηρετούμενος, χωρίς να τίθεται σε κίνδυνο η ζωή του ή η σωματική του ακεραιότητα και, ως εκ τούτου, ανήκει στην αποκλειστική αρμοδιότητα των οικείων υγειονομικών επιτροπών και ήδη των ΚΕ.Π.Α. Η κρίση, εξάλλου, των πιο πάνω υγειονομικών επιτροπών, ως προς τα ιατρικής φύσης ζητήματα που ανήκουν στην αποκλειστική αρμοδιότητα των επιτροπών αυτών, ήτοι ως προς τη φύση, τα αίτια, την έκταση, τη διάρκεια και το χρόνο έναρξης της σωματικής, πνευματικής ή ψυχικής πάθησης του συνταξιούχου, είναι δεσμευτική τόσο για τα ασφαλιστικά όργανα του ΟΓΑ όσο και για τα επιλαμβανόμενα της υπόθεσης κατόπιν άσκησης προσφυγής διοικητικά δικαστήρια, εφόσον η κρίση αυτή είναι νομίμως αιτιολογημένη. Στην περίπτωση, όμως, που η γνωμάτευση είναι πλημμελώς αιτιολογημένη, καθίσταται αναιτιολόγητη και η στηριζόμενη σ’ αυτή απόφαση του ασφαλιστικού οργάνου ή του διοικητικού δικαστηρίου (ΣτΕ 1594/1994 7μ., 1914/1999, 3145/2002, 3229/2004, 188, 3393/2009, 4297/2013).

4. Επειδή, στην προκείμενη περίπτωση από τα στοιχεία της δικογραφίας προκύπτουν τα ακόλουθα: Η προσφεύγουσα, η οποία γεννήθηκε το έτος 1931 και συνταξιοδοτείται λόγω αναπηρίας από τον καθ’ ου Οργανισμό από 1.3.1984 (βλ. σχετ. την 6170/29.5.1985 απόφαση του Προϊσταμένου του Κλάδου Α΄ Συντάξεων του Ο.Γ.Α.), υπέβαλε προς τον Ανταποκριτή του Ο.Γ.Α. της τοπικής κοινότητας Λόφων Φλώρινας τη με αρ. πρωτ. 3575/26.11.2019 αίτηση, ζητώντας να της χορηγηθεί, στη σύνταξή της, προσαύξηση λόγω απόλυτης αναπηρίας. Προς το σκοπό αυτό η προσφεύγουσα παραπέμφθηκε αρχικά προς εξέταση ενώπιον της Πρωτοβάθμιας Υγειονομικής Επιτροπής (Α.Υ.Ε.) του Κέντρου Πιστοποίησης Αναπηρίας (ΚΕ.Π.Α.) του Περιφερειακού Υποκαταστήματος Μισθωτών Κοζάνης του Ε.Φ.Κ.Α., η οποία αφού έλαβε υπόψη της, μεταξύ άλλων: α) το ιστορικό της, ειδικότερα ότι αυτή πάσχει από χρόνια γενικευμένη εξωπυραμιδική και ανοϊκή συνδρομή, ότι πρόσφατα υπέστη διατροχαντήριο κάταγμα χειρουργηθέν άμεσα στο Νοσοκομείο Φλώρινας, ότι είναι κατάκοιτη και πλήρως αδύναμη για κάθε λειτουργία, ότι πάσχει από τύφλωση, καθώς και ότι είναι ανίκανη να βαδίσει, παρουσιάζει επεισόδια συγχυτικοδιεγερτικής κατάστασης και χρήζει βοήθειας εταίρου προσώπου, β) την κλινική εξέτασή της, από την οποία προέκυψε σφαιρική έκπτωση γνωσιακών λειτουργιών, αδύνατη στάση και βάδιση, διατροχαντήριο κάταγμα ΔΕ κάτω άκρου, γενικευμένη μυική αδυναμία, ότι δεν ελέγχεται στο ΔΕ κάτω άκρο, ότι φέρει μόνιμο καθετήρα, αντανακλαστικά: εκλύονται νωθρά συμμετρικά αντανακλαστικά, αισθητικότητα: δεν ελέγχεται, γ) τα πορίσματα των ειδικών ιατρών, οφθαλμίατρου, καρδιολόγου, ορθοπαιδικού (σχετ. οι 7.10.2019, 12.11.2019 και 13.11.2019 ιατρικές γνωματεύσεις του Γ.Ν. Φλώρινας) και δ) την από 30.10.2019 υπεύθυνη δήλωση του Νευρολόγου, Ευάγγελου Τσούκα, σύμφωνα με την οποία η προσφεύγουσα πάσχει από εκφυλιστική εξωπυραμιδική και ανοϊκή συνδρομή και είναι μόνιμα κατακεκλιμμένη και ότι ως εκ τούτου, κρίνεται αδύνατο ή επικίνδυνο να μεταφερθεί εκτός της οικίας της, έκρινε, με την 520/2020/1367/20.8.2020 γνωμάτευσή της, ότι αυτή πάσχει από άνοια προχωρημένου σταδίου χωρίς απραξία ορθοστάτισης-βάδισης, διατροχαντήριο κάταγμα δεξιού ισχίου χειρουργηθέν με λειτουργικά ενοχλήματα, VΔΟ: αμαύρωση, VAO: 5/10, χρόνια κολπική μαρμαρυγή, ότι χρήζει συμπαράστασης ετέρου προσώπου, ότι η κατάστασή της είναι μη αναστρέψιμη και ότι παρουσιάζει κινητική αναπηρία δεξιού κάτω άκρου με ποσοστό αναπηρίας 20%, με συνέπεια το συνολικό ποσοστό αναπηρίας της να ανέρχεται κατά συγχώνευση σε 95%, κατά ιατρική πρόβλεψη, από 26.11.2019 και εφ’ όρου ζωής. Περαιτέρω, με την ίδια γνωμάτευση κρίθηκε ότι η προσφεύγουσα χρήζει βοηθείας και συμπαράστασης ετέρου προσώπου από 26.11.2019 και εφ’ όρου ζωής. Μετά από προσφυγή που άσκησε η προσφεύγουσα κατά της ως άνω απόφασης, παραπέμφθηκε προς εξέταση στη Δευτεροβάθμια Υγειονομική Επιτροπή (Β.Υ.Ε.) του ΚΕ.Π.Α., η οποία, αφού έλαβε υπόψη της τα ίδια ως άνω στοιχεία έκρινε ομοίως, με την 520/2020/2115/23.11.2020 γνωμάτευσή της ότι η προσφεύγουσα πάσχει από άνοια προχωρημένου σταδίου χωρίς απραξία ορθοστάτισης - βάδισης, διατροχαντήριο κάταγμα δεξιού ισχίου χειρουργηθέν με λειτουργικά ενοχλήματα, VΔΟ: αμαύρωση, VAO: 5/10, χρόνια κολπική μαρμαρυγή, ότι χρήζει συμπαράστασης ετέρου προσώπου, ότι η κατάστασή της είναι μη αναστρέψιμη και ότι παρουσιάζει κινητική αναπηρία δεξιού κάτω άκρου με ποσοστό αναπηρίας 30%, με συνέπεια το συνολικό ποσοστό αναπηρίας της να ανέρχεται κατά συγχώνευση σε 95%, κατά ιατρική πρόβλεψη, από 26.11.2019 και εφ’ όρου ζωής. Περαιτέρω, με την ίδια γνωμάτευση κρίθηκε ότι η προσφεύγουσα χρήζει βοηθείας και συμπαράστασης ετέρου προσώπου από 26.11.2019 και εφ’ όρου ζωής. Κατόπιν τούτου, η Προϊσταμένη του Τμήματος Α3 Συντάξεων Αναπηρίας της Δ’ Διεύθυνσης Συντάξεων Αγροτών του Ε.Φ.Κ.Α., με την 06170/85/29.3.2021 απόφασή της απέρριψε το αίτημα χορήγησης της ένδικης προσαύξησης, λόγω μη συνδρομής των νομίμων προϋποθέσεων, εφόσον δεν ήταν ανίκανη σε ποσοστό 100%.

 

5. Επειδή, ήδη, με την κρινόμενη προσφυγή και το επ’ αυτής νομίμως κατατεθέν στις 6.10.2021 υπόμνημα, η προσφεύγουσα αμφισβητεί τη νομιμότητα της απόφασης της Προϊσταμένης και ζητεί την ακύρωσή της, προβάλλοντας προς τούτο, μεταξύ άλλων, ότι είναι ασφαλιστικά ανάπηρη στο προβλεπόμενο εκ του νόμου ποσοστό εφ’ όρου ζωής. Καταρχάς, υποστηρίζει ότι πληροί τη δεύτερη προϋπόθεση του άρθρου 2 παρ. 4 του π.δ/τος 334/1988, ήτοι ότι βρίσκεται σε κατάσταση που απαιτεί συνεχώς επίβλεψη, περιποίηση και συμπαράσταση άλλου προσώπου, κρίση, η οποία, κατά τους ισχυρισμούς της, ανήκει στην αποκλειστική αρμοδιότητα των υγειονομικών επιτροπών, οι οποίες, στην περίπτωσή της, έκριναν τόσο σε πρώτο όσο και σε δεύτερο βαθμό ότι χρήζει βοήθειας και συμπαράστασης ετέρου προσώπου από 26.11.2019 και εφόρου ζωής. Περαιτέρω, αναφορικά με την πρώτη προϋπόθεση του ίδιου ως άνω νόμου, εκθέτει ότι τα αρμόδια όργανα του ασφαλιστικού φορέα μπορούσαν να της χορηγήσουν την προσαύξηση της σύνταξής της λόγω απόλυτης αναπηρίας, αφού οι παθήσεις, από τις οποίες διαπιστώθηκε ότι πάσχει, είναι μη αναστρέψιμες και την καθιστούν ανίκανη ως προς την αυτοεξυπηρέτηση και των πιο βασικών της αναγκών. Ιδίως, για την πάθηση της άνοιας ισχυρίζεται ότι πρόκειται για μία πάθηση που επιδεινώνεται με το πέρας του χρόνου, για την οποία (πάθηση) οι ειδικοί ιατροί επισημαίνουν ότι όσο εξελίσσεται η ασθένεια τόσο πιο απαιτητική φροντίδα χρειάζεται ο ασθενής, ότι ένας άνθρωπος που φροντίζει έναν ασθενή με άνοια μπορεί να απασχολείται μαζί του 24 ώρες το 24ώρο, καθώς και ότι χωρίς τον φροντιστή ο ασθενής δε θα μπορούσε να τα καταφέρει. Κατόπιν τούτων, προβάλλει ότι μη ορθά προσδιορίστηκε το συνολικό ποσοστό αναπηρίας της σε 95%, καθότι δεν ανταποκρίνεται στην αλήθεια ως προς την ικανότητά της να αυτοεξυπηρετηθεί και ότι γι’ αυτόν τον λόγο έπρεπε τα αρμόδια όργανα του ασφαλιστικού φορέα να τρέψουν το ως άνω ποσοστό αναπηρίας της (από 95%) σε 100%. Προς απόδειξη των ισχυρισμών της προσκομίζει, μεταξύ άλλων, την 159/23.9.2021 ένορκη βεβαίωση, ενώπιον του Ειρηνοδίκη Φλώρινας Σίσκου Παναγιώτη, της Χ…… Γ….., η οποία κατέθεσε, ενόρκως, ότι από 8 Οκτωβρίου 2019, ήτοι την επομένη της εξόδου της προσφεύγουσας από το Νοσοκομείο Φλώρινας, όπου νοσηλευόταν με κάταγμα ισχίου, ανέλαβε τη φροντίδα της, ότι η προσφεύγουσα είχε κι άλλα σοβαρά θέματα υγείας με την καρδιά της, την όρασή της, αλλά κυρίως έπασχε και από άνοια. Επιπλέον, (κατέθεσε) ότι μέχρι το καλοκαίρι του 2020 επισκεπτόταν την προσφεύγουσα στην οικία της και την φρόντιζε τρεις φορές την ημέρα, δηλαδή πρωί, μεσημέρι και βράδυ, ότι κάθε επίσκεψή της διαρκούσε πλέον της μιας ώρας και μεταξύ άλλων, την έπλενε και την καθάριζε κάθε πρωί, μεσημέρι και βράδυ, τις άλλαζε πάνες ακράτειας πρωί – βράδυ, τη βοηθούσε στο φαγητό, την έντυνε, της καθάριζε το χώρο της διαμονής της, της άλλαζε καθημερινά το υπόστρωμα στο κρεβάτι που κοιμόταν. Ότι πλέον από το καλοκαίρι μέχρι και σήμερα, λόγω της δύσκολης οικονομικής κατάστασης της προσφεύγουσας (η οποία λαμβάνει μηνιαία σύνταξη ΟΓΑ κατώτερη των 350 ευρώ), την επισκέπτεται και παρέχει σε αυτή τις ίδιες ως άνω φροντίδες της 2 φορές πλέον την ημέρα, ήτοι πρωί και βράδυ, για λόγους οικονομίας, διότι η κατάσταση της υγείας της επιδεινώθηκε ως προς την άνοια. Επιπλέον, ότι αρκετές φορές χρειάστηκε να τη συνοδεύσει στο νοσοκομείο λόγω της κατάστασης της υγείας, δεδομένου ότι ο σύζυγός της είναι συνομήλικος της με σοβαρά προβλήματα υγείας, ο οποίος αδυνατεί να της προσφέρει οποιαδήποτε βοήθεια, ενώ η κόρη της που είναι το μοναδικό εν ζωή τέκνο της κατοικεί με την οικογένειά της μόνιμα στη Θεσσαλονίκη. Τέλος, κατέθεσε ότι γνωρίζει ότι πολλά από τα έξοδά της προσφεύγουσας καλύπτει η κόρη της.

6. Επειδή, αντίθετα, ο καθ’ ου η προσφυγή ηλεκτρονικός Εθνικός Φορέας, με την έκθεση των απόψεών του και το νομίμως κατατεθέν υπόμνημα υποστηρίζει ότι νομίμως εκδόθηκε η προσβαλλόμενη απόφαση, καθώς η οικεία Β.Υ.Ε. του ΚΕ.Π.Α. Κοζάνης έκρινε αιτιολογημένα ότι η προσφεύγουσα είναι ανάπηρη σε ποσοστό 95% και όχι 100%, η δε γνωμάτευση της εν λόγω Επιτροπής είναι δεσμευτική για τα όργανα του Ο.Γ.Α. που είναι αρμόδια για την απονομή της επίδικης παροχής. Κατόπιν τούτων, ο καθ’ ου υποστηρίζει ότι, τόσο η ως άνω γνωμάτευση, όσο και η προσβαλλόμενη απόφαση είναι πλήρως αιτιολογημένες και, ως εκ τούτου, η υπό κρίση προσφυγή πρέπει να απορριφθεί.

7. Επειδή, με τα δεδομένα αυτά, το Δικαστήριο λαμβάνει υπόψη ότι, σύμφωνα με όσα εκτέθηκαν στην 3η σκέψη, κατά την έννοια των διατάξεων του άρθρου 4 παρ. 2 του π.δ. 334/1988, για τη χορήγηση προσαύξησης λόγω απόλυτης αναπηρίας επί του μηνιαίου ποσού σύνταξης απαιτούνται σωρευτικώς δύο προϋποθέσεις, ήτοι: α) ποσοστό αναπηρίας 100% διαρκώς και εφ’ όρου ζωής, προϋπόθεση, που αναφέρεται σε ασφαλιστική αναπηρία, οπότε προηγείται ιατρική κρίση από τα αρμόδια υγειονομικά όργανα και ακολουθεί ασφαλιστική κρίση από τα αρμόδια για τη χορήγηση της προσαύξησης όργανα του Ο.Γ.Α. και τα επιλαμβανόμενα σε περίπτωση αμφισβήτησης διοικητικά δικαστήρια και β) να βρίσκεται ο συνταξιούχος σε κατάσταση που απαιτεί συνέχεια επίβλεψη, περιποίηση και συμπαράσταση άλλου προσώπου, κρίση αμιγώς ιατρική. Περαιτέρω, συνεκτιμώντας: α) το αυξημένο ποσοστό της ανατομοφυσιολογικής βλάβης της προσφεύγουσας (95%), β) το προχωρημένο της ηλικίας της (92 ετών), γ) τη φύση και τη βαρύτητα των παθήσεών της (άνοια προχωρημένου σταδίου χωρίς απραξία ορθοστάτισης - βάδισης, διατροχαντήριο κάταγμα δεξιού ισχίου χειρουργηθέν με λειτουργικά ενοχλήματα, VΔΟ: αμαύρωση, VAO: 5/10, χρόνια κολπική μαρμαρυγή και κινητική αναπηρία δεξιού κάτω άκρου με ποσοστό αναπηρίας 30%), ήτοι παθήσεων μη αναστρέψιμων, για το υπόλοιπο του βίου της, σε συνδυασμό με τη σωματική καταπόνηση που είχε υποστεί κατά την πολυετή άσκηση του επαγγέλματος του αγρότη, που ως χειρωνακτικό απαιτούσε διαρκή κόπωση και έκθεση σε εξωτερικές θερμοκρασίες, ήτοι συνθήκες εργασίας ιδιαίτερα επαχθείς και επιβλαβείς για την υγεία και δ) το γεγονός ότι λόγω των παθήσεων αυτών η προσφεύγουσα κρίθηκε αρμοδίως ότι χρειαζόταν συνεχή επίβλεψη, περιποίηση και συμπαράσταση άλλου προσώπου από 26.11.2019 και εφ’ όρου ζωής, μη δυνάμενη να εξυπηρετηθεί στις βασικές βιοτικές ανάγκες της, το Δικαστήριο κρίνει ότι η προσφεύγουσα ήταν ασφαλιστικά ανάπηρη σε ποσοστό 100% από 26.11.2019 (ημερομηνία υποβολής της σχετικής αίτησής της) και εφ’ όρου ζωής. Επομένως, η προσφεύγουσα δικαιούται να λάβει προσαύξηση της σύνταξής της λόγω απόλυτης αναπηρίας (4 παρ. 2 του π. δ. 334/1988) για το χρονικό διάστημα από 26.11.2019 και εφ’ όρου ζωής, η δε Προϊσταμένη του Τμήματος Α3 Συντάξεων Αναπηρίας της Δ΄ Διεύθυνσης Συντάξεων Αγροτών του Ε.Φ.Κ.Α., κρίνοντας τα αντίθετα με την προσβαλλόμενη απόφασή της, έσφαλε και για το λόγο αυτό η απόφαση αυτή πρέπει να ακυρωθεί, κατά παραδοχή της κρινόμενης προσφυγής ως βάσιμης.

8. Επειδή, κατ’ ακολουθία, η υπό κρίση προσφυγή πρέπει γίνει δεκτή, να ακυρωθεί η με αριθμό 06170/85/29.3.2021 απόφαση της Προϊσταμένης του Τμήματος Α3 Συντάξεων Αναπηρίας της Δ΄ Διεύθυνσης Συντάξεων Αγροτών του Ε.Φ.Κ.Α. και να αναγνωριστεί ότι η προσφεύγουσα δικαιούται να λάβει την προβλεπόμενη από το άρθρο 4 παρ. 2 του π.δ. 334/1988 προσαύξηση απόλυτης αναπηρίας από 26.11.2019 και εφ’ όρου ζωής. Περαιτέρω, πρέπει να αποδοθεί στην προσφεύγουσα το καταβληθέν παράβολο ποσού 25 ευρώ (άρθρο 277 παρ. 9 εδ. α΄ του Κ.Δ.Δ.). Τέλος, τα δικαστικά έξοδα της προσφεύγουσας, ποσού 300 ευρώ, πρέπει να καταλογιστούν σε βάρος του καθ’ ου e-Ε.Φ.Κ.Α., σύμφωνα με τις διατάξεις των άρθρων 58 παρ. 4 περ. α΄ και 84 παρ. 1 του Κώδικα Δικηγόρων (Ν. 4194/2013, Α’ 208), σε συνδυασμό με το Παράρτημα Ι του εν λόγω Κώδικα, καθώς και τις διατάξεις του άρθρου 275 παρ. 1 εδάφ. α΄, παρ. 4 περ. γ’ και παρ. 6 εδάφ. γ΄ του Κ.Δ.Δ.

ΔΙΑ ΤΑΥΤΑ

Δέχεται την προσφυγή.

Ακυρώνει τη με αριθμό 06170/85/29.3.2021 απόφαση της Προϊσταμένης του Τμήματος Α3 Συντάξεων Αναπηρίας της Δ΄ Διεύθυνσης Συντάξεων Αγροτών του Ε.Φ.Κ.Α.

Αποφαίνεται ότι η προσφεύγουσα δικαιούται να λάβει την προβλεπόμενη από το άρθρο 4 παρ. 2 του π. δ. 334/1988 προσαύξηση απόλυτης αναπηρίας από 26.11.2019 και εφ’ όρου ζωής

Διατάσσει την απόδοση του καταβληθέντος παραβόλου ποσού 25 ευρώ στην προσφεύγουσα.

Καταλογίζει σε βάρος του e-Ε.Φ.Κ.Α. τα δικαστικά έξοδα της προσφεύγουσας, ποσού τριακοσίων (300,00) ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίστηκε στην Κοζάνη στις 2.9.2022 και δημοσιεύτηκε σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριο του Δικαστηρίου αυτού στις 13.9.2022, με τη σύνθεση που αναγράφεται στο οικείο πρακτικό.

 

Η ΠΡΟΕΔΡΟΣ                                                                  Η ΕΙΣΗΓΗΤΡΙΑ

ΙΟΥΛΙΑ ΚΟΚΚΑΛΙΑΔΗ                                                      ΜΑΡΙΑ ΧΑΛΑΤΣΗ

 ΠΡΟΕΔΡΟΣ ΠΡΩΤΟΔΙΚΩΝ Δ.Δ.                                     ΠΡΩΤΟΔΙΚΗΣ Δ.Δ.

 

Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ

ΦΩΤΕΙΝΗ ΣΑΜΑΡΑ