Νομικός Σχολιασμός της ΝΔ 26/2026 (Διοικητικό Πρωτοδικείο Θεσσαλονίκης): Η επίδραση της ακύρωσης του εθνικού καταλόγου «Ασφαλών Τρίτων Χωρών» στην προσωρινή δικαστική προστασία
Εισαγωγή
Η πρόσφατη απόφαση ΝΔ 26/2026 του Διοικητικού Πρωτοδικείου Θεσσαλονίκης (Τμήμα ΙΑ’ Μονομελές) εισφέρει σημαντικά στοιχεία στον δικαστικό έλεγχο των πράξεων της Αρχής Προσφυγών, ειδικά μετά τις πρόσφατες εξελίξεις στη νομολογία του Συμβουλίου της Επικρατείας και του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΔΕΕ).
Το ιστορικό της διαφοράς
Ο αιτών, υπήκοος Αφγανιστάν, προσέβαλε την απόφαση της 16ης Ανεξάρτητης Επιτροπής Προσφυγών, με την οποία η ενδικοφανής προσφυγή του απορρίφθηκε ως εκπρόθεσμη. Η αρχική απόρριψη του αιτήματος διεθνούς προστασίας από τη Διοίκηση είχε βασιστεί στην έννοια της «Ασφαλούς Τρίτης Χώρας» (άρθρο 91 ν. 4939/2022), θεωρώντας την Τουρκία ως τέτοια για την κατηγορία των Αφγανών υπηκόων.
Η νομική θεμελίωση της απόφασης
Το Δικαστήριο, εξετάζοντας την αίτηση αναστολής (κατά τη διαδικασία του άρθρου 15 παρ. 7 του ν. 3068/2002), εστίασε σε δύο κρίσιμα νομικά ζητήματα:
1. Η δεσμευτικότητα της Ολ ΣτΕ 1048/2025 Η απόφαση ενσωματώνει τις παραδοχές της Ολομέλειας του ΣτΕ (κατόπιν της C-134/23 απόφασης του ΔΕΕ), σύμφωνα με την οποία ακυρώθηκε η σχετική ΚΥΑ (538595/2023) ως προς τον χαρακτηρισμό της Τουρκίας ως ασφαλούς τρίτης χώρας. Το Δικαστήριο υπογραμμίζει ότι:
Δεν υπήρξε δέουσα αξιολόγηση των κριτηρίων του νόμου κατά την έκδοση της κανονιστικής πράξης.
Η Τουρκία έχει αναστείλει de facto τις επανεισδοχές από τον Μάρτιο του 2020. Ως εκ τούτου, η απόρριψη του αιτήματος ως «απαράδεκτου» στερείται νόμιμου ερείσματος.
2. Η εφαρμογή του άρθρου 52 παρ. 8 του π.δ. 18/1989 Δεδομένου ότι η απόρριψη αιτήματος ασύλου συνιστά αρνητική διοικητική πράξη και δεν επιδέχεται αναστολή εκτέλεσης με την κλασική έννοια, το Δικαστήριο προέβη στη λήψη «κατάλληλων μέτρων». Η κρίση αυτή βασίστηκε στη διαπίστωση ότι η αίτηση ακύρωσης δεν παρίσταται προδήλως αβάσιμη, παρά την απόρριψη της διοικητικής προσφυγής ως εκπρόθεσμης, λόγω της σοβαρής μεταβολής του νομικού πλαισίου (ακύρωση ΚΥΑ).
Διατακτικό και Πρακτικές Συνέπειες
Το Δικαστήριο διέταξε:
Την αποχή της Διοίκησης από κάθε ενέργεια αναγκαστικής απομάκρυνσης του αιτούντος.
Τη διατήρηση σε ισχύ ή την επανέκδοση του δελτίου αιτούντος διεθνή προστασία.
Η συγκεκριμένη απόφαση επιβεβαιώνει την αρχή ότι η προσωρινή δικαστική προστασία οφείλει να είναι ουσιαστική και να αποτρέπει την ανεπανόρθωτη βλάβη (διακινδύνευση ζωής ή σωματικής ακεραιότητας), ακόμη και όταν υπάρχουν τυπικά κωλύματα στη διοικητική διαδικασία, εφόσον η κύρια αίτηση ακύρωσης ερείδεται επί ισχυρών νομικών βάσεων.
Συμπερασματική παρατήρηση
Η απόφαση ΝΔ 26/2026 αποτελεί δείγμα ορθής εφαρμογής της αρχής της αποτελεσματικής δικαστικής προστασίας. Καταδεικνύει ότι τα εθνικά δικαστήρια οφείλουν να σταθμίζουν το δημόσιο συμφέρον με την υποχρέωση τήρησης των διεθνών κανόνων προστασίας των προσφύγων, ειδικά σε περιβάλλον μεταβαλλόμενης νομολογίας.
